"kafes"

Proje alanı olarak verilen Kozlu maden işletme müessesesi Zonguldak’ta taş kömürü üretiminin önemli bir payını sağlamasına rağmen kömür işlenmesinin maliyeti, rezervlerin azalışı gibi sebeplerle kapatılması gündeme gelmiş bir müessesedir. Yenilenebilir bir enerji kaynağı olmayan kömürün Almanya’daki Ruhr örneğinde de görüldüğü gibi sonu gelmek üzeredir. Maden işletmelerine bakıldığında ise emek, işçi dayanışmaları, üretim gibi kavramların yanında maden kazaları, işçi ölümleri, rant savaşları gibi kavramlar kent belleğine kazınmış ancak mekan aracılığıyla temsil edilmemiştir. Tasarım, dönüşümün mimarisini ararken aslında dönüşecek olanın üzerinde yeni bir katman tanımlar, bu katmanı da geçmişteki varlığının yarattığı tahribata dikkat çekerek “kafes” metaforuyla anlamaya çalışır. Tasarımdaki ilk katman sanayi devriminin bize bıraktığı endüstriyel miras olan müessesedir. İkincil katman ise , kötü tarihiyle birlikte müessesenin zaman içerisinde yok oluşunun izlenmesine olanak sağlayan  güzergah yani “kafesleyen” hacimdir. Plan düzleminde basit bir formla müesseseyi sararken içerideki tektonik hareketler müesseseyi farklı ölçeklerden algılamamıza, bir tümseğin üzerinden yavaşça yürüyerek yaşanmışlığına dahil olmamıza olanak tanıyor. Alanının boşluklarında kendi doluluğunu oluşturan bu hacim endüstriyel mirası görsel olarak kentten koparmadan onu kent hayatına dahil eder, üçüncül durum ise bu noktada oluşur. Üçüncül katmanda artık eski ve yeni bir aradadır, atölyelerde üretim, ticari fonksiyonlardaki tüketim kültürüyle artık kent hayatı tektonik hareketlerin altında oluşturulan hacimlerin içinde oluşmayı bekler.

"Ramazan Avcı, Seden Cinasal yürütücülüğündeki Stüdyo 4 projesi"
Özge Süvari, Cansu Usta